خرید پژو ۲۰۶ کارکرده در بازار ایران همیشه با چالش‌های فراوانی همراه است. این خودرو به دلیل طراحی جذاب، ابعاد مناسب و فراوانی قطعات یدکی، طرفداران بسیار زیادی دارد. اما استهلاک بالا، حساسیت سیستم الکترونیکی و نگهداری غیراصولی توسط مالکان قبلی می‌تواند خریداران را با هزینه‌های سنگین تعمیرات مواجه کند. داشتن چک‌لیست دقیق برای بررسی فنی قبل از معامله ضروری است. در این مقاله تمامی نکات کلیدی برای کارشناسی پژو ۲۰۶ تیپ‌های مختلف بررسی می‌شود تا خریدی مطمن تجربه شود. لازم به ذکر است که مراجعه به تعمیرگاه تخصصی خودرو برای بررسی نهایی با دستگاه دیاگ و بالابر، همیشه بهترین تصمیم پیش از انتقال سند است.
بررسی وضعیت بدنه و شاسی خودرو
اولین قدم در بررسی هر خودرو کارکرده، ارزیابی دقیق بدنه و شاسی است. پژو ۲۰۶ به دلیل نوع طراحی آیرودینامیک و ساختار شاسی، در تصادفات از جلو آسیب‌پذیری بیشتری دارد. شاسی جلو باید به دقت بررسی شود. وجود هرگونه چین‌خوردگی، رنگ‌شدگی یا موم‌کشی غیرفابریک در محفظه موتور و سرشاسی‌ها نشان‌دهنده تصادف شدید است. برای بررسی دقیق‌تر، باید خودرو روی چال یا جک بالابر قرار گیرد تا کف صندوق عقب و شاسی عقب نیز معاینه شود.
سقف و ستون‌ها بخش‌های حیاتی دیگری هستند. رنگ‌شدگی سقف معمولا افت قیمت بسیار شدیدی به همراه دارد و می‌تواند نشان‌دهنده واژگونی خودرو باشد. با استفاده از دستگاه ضخامت‌سنج رنگ یا قلم تشخیص رنگ، باید ضخامت رنگ سقف، کاپوت، درب صندوق و درب‌های جانبی بررسی شود. فاصله بین درزهای قطعات بدنه مانند فاصله بین کاپوت و گلگیرها یا درب‌ها باید کاملا یکسان و متقارن باشد. عدم تقارن در این بخش‌ها نشان‌دهنده تعویض قطعه یا شاسی‌کشی غیراصولی است.
همچنین باید به موم‌کشی لبه درب‌ها و صندوق عقب دقت کرد. کارخانه سازنده از موم مخصوص و یکدست برای آب‌بندی استفاده می‌کند. اگر موم روی لبه درب‌ها نامنظم، بیش از حد ضخیم یا متفاوت از سایر درب‌ها باشد، نشان‌دهنده تعویض یا صافکاری و نقاشی آن قطعه است. لولاهای درب‌ها نیز نباید آچارخوردگی داشته باشند. آچارخوردگی پیچ لولاها نشانه باز شدن درب برای تعمیرات اساسی است.
سلامت موتور و اجزای مکانیکی
پژو ۲۰۶ با دو نوع موتور تی‌یو تری (هشت سوپاپ) در تیپ دو و سه و تی‌یو فایو (شانزده سوپاپ) در تیپ پنج و شش به بازار عرضه شده است. بررسی دقیق وضعیت موتور از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. در قدم اول باید به صدای استارت خوردن موتور توجه کرد. استارت باید سریع و بدون صدای اضافه درگیر شدن دنده استارت با فلایویل باشد. پس از روشن شدن موتور، نوسان دور موتور نشان‌دهنده خرابی استپر موتور، کثیفی دریچه گاز یا نشتی هوا از منیفولد هوا است.
در موتور تیپ دو، ضعف واشر سرسیلندر بسیار شایع است. برای بررسی سلامت واشر سرسیلندر، باید درب منبع انبساط یا رادیاتور باز شود و وجود هرگونه حباب هوا یا لایه چربی روی آب بررسی شود. وجود کف سفید یا شیری رنگ زیر درب محفظه روغن موتور، نشانه قطعی سوختن واشر سرسیلندر و ترکیب آب و روغن است. رفع این مشکل نیاز به باز کردن کامل نیم‌موتور بالا در تعمیرگاه تخصصی خودرو دارد و هزینه‌بر است. نشتی روغن از زیر درب سوپاپ، پایه فیلتر روغن و کاسه نمد میل‌لنگ نیز در این خودروها بسیار رایج است و باید با دقت معاینه شود.
هنگام کار کردن موتور، نباید هیچ صدای تق‌تق از قسمت سرسیلندر شنیده شود. صدای اضافه در موتور تیپ پنج می‌تواند نشانه خرابی تایپیت هیدرولیک، مشکل در اویل پمپ یا سایش میل سوپاپ باشد. سیستم خنک‌کننده پژو ۲۰۶ بسیار حساس است. فن رادیاتور باید در دمای استاندارد روشن شود و دور کند و تند آن به درستی عمل کند. مقاومت فن و رله‌های مربوط به آن در این خودرو زیاد دچار خرابی می‌شوند. عدم عملکرد صحیح سیستم خنک‌کننده باعث جوش آوردن و آسیب جدی به بلوک سیلندر می‌شود.
یکی دیگر از مواردی که باید بررسی شود، وضعیت تسمه تایم و هرزگردها است. پاره شدن تسمه تایم در موتور این خودرو باعث برخورد سوپاپ‌ها با پیستون شده و خسارت بسیار سنگینی وارد می‌کند. اگرچه زمان دقیق تعویض تسمه تایم توسط مالک قبلی ادعا می‌شود، اما بازدید چشمی تسمه و عدم وجود ترک‌خوردگی روی آن الزامی است. لرزش غیرطبیعی موتور در حالت درجا نیز نشانه خرابی دسته‌موتورها به خصوص دسته‌موتور بالا راست یا دسته‌موتور شاتونی پایین است.
بررسی سیستم انتقال قدرت و گیربکس
پژو ۲۰۶ با گیربکس دستی (معروف به ام‌اِی پنج) و گیربکس اتوماتیک (ای‌ال فور) تولید شده است. در نسخه‌های دنده دستی، بررسی مجموعه کلاچ اهمیت زیادی دارد. پدال کلاچ باید نرم باشد و درگیر شدن دنده‌ها بدون هیچ‌گونه صدای اضافی یا سفتی انجام شود. سفت بودن پدال کلاچ نشانه تمام شدن دیسک و صفحه یا خرابی سیم کلاچ است. لرزش خودرو هنگام شروع حرکت در دنده یک، نشان‌دهنده تاب برداشتن فلایویل یا کیفیت پایین دیسک و صفحه کلاچ است. همچنین بیرون پریدن دنده‌ها هنگام رها کردن پدال گاز، نیاز به تعمیر اساسی گیربکس را نشان می‌دهد.
در پژو ۲۰۶ اتوماتیک (تیپ شش و برخی مدل‌های اس‌دی)، گیربکس ای‌ال فور نیاز به بررسی بسیار دقیق‌تری دارد. این گیربکس به دلیل طراحی قدیمی، حساسیت بالایی به کیفیت و سطح روغن دارد. هنگام قرار دادن دسته دنده از حالت پارک به درایو یا دنده عقب، نباید تقه شدید یا تاخیر بیش از یک ثانیه احساس شود. در حین رانندگی، تعویض دنده‌ها از یک به دو معمولا با کمی کوبش همراه است که در این مدل تا حدودی طبیعی است، اما ضربه‌های شدید نشانه خرابی شیربرقی‌ها (سلونوئیدها) یا فرار روغن داخل بلوک هیدرولیک گیربکس است. گاز هرز خوردن بین تعویض دنده‌ها نیز هشدار جدی برای فرسودگی باندهای ترمز و صفحات آزبست گیربکس است که هزینه تعمیرات نجومی به همراه دارد.
سیستم تعلیق جلوبندی و اکسل عقب
سیستم تعلیق پژو ۲۰۶ در قسمت جلو شامل مک‌فرسون و در قسمت عقب از نوع میله پیچشی متصل به اکسل است. جلوبندی این خودرو شامل طبق‌ها، سیبک فرمان، بوش‌ها و میل موج‌گیر است که در جاده‌های ناهموار استهلاک بالایی دارند. وجود صدای تق‌تق یا لق‌لق هنگام عبور از دست‌اندازها، نشان‌دهنده خرابی سیبک‌ها یا بوش طبق است. کشیده شدن فرمان به یک سمت هنگام رها کردن آن در مسیر صاف، مشکلات تنظیم زاویه چرخ یا شاسی را نشان می‌دهد.
مهم‌ترین بخش در سیستم تعلیق این خودرو، اکسل عقب است. طراحی اکسل عقب پژو ۲۰۶ به گونه‌ای است که بلبرینگ‌های ژامبون آن پس از کارکرد مشخصی دچار خشکی و سایش می‌شوند. اولین نشانه خرابی اکسل عقب، تغییر زاویه چرخ‌های عقب (کمبر منفی بیش از حد) است، به طوری که چرخ‌ها از بالا به سمت داخل اتاق کج می‌شوند. در مراحل پیشرفته‌تر خرابی، هنگام عبور از دست‌اندازها صدای کوبش خشک از عقب خودرو شنیده می‌شود. تعمیر اکسل عقب فرآیندی تخصصی است و نیاز به تراشکاری و تعویض بلبرینگ‌ها و شفت اصلی دارد، بنابراین بررسی زاویه چرخ‌های عقب پیش از خرید کاملا ضروری است.
سیستم هیدرولیک فرمان نیز باید بررسی شود. فرمان پژو ۲۰۶ در حالت عادی کمی سفت‌تر از خودروهای مدرن است، اما نباید هنگام چرخاندن درجا صدای زوزه شدید از پمپ هیدرولیک شنیده شود. نشتی روغن از جعبه فرمان، شیلنگ‌های فشار قوی هیدرولیک و فشنگی هیدرولیک از ایرادات شایع در این بخش است.
سیستم برقی و شبکه مالتی‌پلکس
پژو ۲۰۶ یکی از اولین خودروهای تولید داخل با سیستم یکپارچه شبکه برق و الکترونیک (مالتی‌پلکس) است. این سیستم با استفاده از نودهای مختلف مانند بی‌ای‌آی (زیر داشبورد) و بی‌اس‌ام (داخل محفظه موتور) تمام عملکردهای برقی را کنترل می‌کند. دستکاری غیراصولی سیم‌کشی، نصب دزدگیرهای غیرفابریک، یا سیستم‌های صوتی سنگین می‌تواند به شدت به شبکه مالتی‌پلکس آسیب برساند.
تمامی ادوات برقی از جمله چراغ‌ها، راهنما، برف‌پاک‌کن‌ها، شیشه‌بالابرها و قفل مرکزی باید تست شوند. کلیدهای شیشه‌بالابر در کنسول میانی مستعد خرابی و اتصالی هستند. مجموعه کلیدهای دور فرمان که به «کام دو هزار» معروف است، وظیفه کنترل بوق، چراغ‌ها، راهنما و برف‌پاک‌کن را بر عهده دارد. خرابی فلت بوق داخل این مجموعه باعث از کار افتادن بوق یا روشن شدن چراغ کیسه هوا در پشت آمپر می‌شود. تعویض قطعه کام دو هزار هزینه بالایی دارد.
چراغ چک موتور پشت آمپر باید قبل از روشن شدن موتور روشن باشد و پس از استارت زدن خاموش شود. برخی از دلالان برای پنهان کردن خطاهای موتور، لامپ چراغ چک را از مدار خارج می‌کنند. اتصال خودرو به دستگاه دیاگ استاندارد و بررسی خطاهای ثبت شده در حافظه کامپیوتر موتور و شبکه مالتی‌پلکس، تنها راه قطعی برای اطمینان از سلامت سیستم الکترونیکی است. پارامترهای زنده مانند زاویه دریچه گاز، زمان پاشش انژکتورها و عملکرد سنسور اکسیژن باید توسط تکنسین تعمیرگاه تخصصی بررسی شود.
سیستم تهویه مطبوع کولر و بخاری
عملکرد صحیح سیستم تهویه در پژو ۲۰۶ اهمیت زیادی دارد، به خصوص که دسترسی به برخی قطعات آن بسیار دشوار است. هنگام روشن کردن کولر، باید صدای کلاچ کردن کمپرسور کولر شنیده شود و لوله آلومینیومی ضخیم داخل موتور به سرعت سرد شود. پرتاب باد در تمامی دورهای فن باید مناسب باشد. خرابی مقاومت فن بخاری باعث می‌شود فن فقط در دور تند کار کند.
یکی از مشکلات بسیار رایج و پردردسر در این خودرو، نشتی رادیاتور بخاری است. رادیاتور بخاری زیر داشبورد و پشت کنسول میانی قرار دارد. نشتی آب از این رادیاتور باعث خیس شدن موکت کف خودرو در سمت راننده و شاگرد و همچنین استشمام بوی ضدیخ داخل کابین هنگام روشن کردن بخاری می‌شود. تعویض اورینگ‌ها یا خود رادیاتور بخاری نیازمند باز کردن بخش زیادی از داشبورد است که فرآیندی زمان‌بر است. دریچه‌های تنظیم مسیر باد نیز باید به درستی کار کنند؛ در تیپ پنج و شش که دارای تهویه اتوماتیک هستند، خرابی موتورهای محرک دریچه‌ها باعث عدم تغییر مسیر باد یا تنظیم نشدن دما می‌شود.
سیستم ترمز و ایمنی
پژو ۲۰۶ معمولا از سیستم ترمز دیسکی در جلو و کاسه‌ای یا دیسکی در عقب (بسته به تیپ و سال تولید) بهره می‌برد. قدرت ترمزگیری این خودرو در حالت استاندارد قابل قبول است. هنگام تست رانندگی، ترمزگیری شدید در سرعت حدود شصت کیلومتر بر ساعت نباید باعث کشیده شدن فرمان به یک سمت یا لرزش شدید پدال زیر پا شود. لرزش پدال و فرمان هنگام ترمزگیری نشانه تاب برداشتن دیسک ترمز چرخ‌های جلو است.
عملکرد سیستم ترمز ضدقفل نیز باید بررسی شود. چراغ ترمز ضدقفل در پشت آمپر نباید روشن بماند. روشن بودن این چراغ نشانه خرابی سنسورهای سرعت چرخ، پارگی سیم‌کشی سنسورها یا ایراد در بلوک پمپ ترمز ضدقفل است. پمپ ترمز ضدقفل قطعه‌ای گران‌قیمت است و تعمیر یا تعویض آن نیاز به تخصص دارد. لنت‌ها و کاسه چرخ‌های عقب نیز در مدل‌های ترمز کاسه‌ای نیاز به بازدید دورهای دارند تا از نشتی روغن ترمز سیلندر چرخ‌ها جلوگیری شود.
در زمینه ایمنی کابین، قاب کیسه هوا روی فرمان و داشبورد نباید دارای درز غیرطبیعی، روکش مجدد یا تفاوت رنگ با سایر قطعات پلاستیکی باشد. این علائم نشان‌دهنده باز شدن کیسه هوا در تصادفات قبلی است. بررسی یونیت کنترل کیسه هوا با دستگاه دیاگ برای اطمینان از عدم ثبت خطای تصادف یا غیرفعال بودن سیستم الزامی است.
تست جاده و بررسی نهایی عملکرد
پس از بررسی‌های استاتیک و درجا، تست رانندگی پویای خودرو بسیار حیاتی است. در حین رانندگی باید به صدای زوزه از سمت گیربکس یا بلبرینگ چرخ‌ها توجه کرد. صدای زوزه گیربکس در دنده‌های خاص نشانه خرابی دنده‌های برنجی یا تیز کردن دنده‌ها است. بلبرینگ چرخ خراب نیز صدایی شبیه به صدای حرکت قطار تولید می‌کند که با افزایش سرعت بیشتر می‌شود.
وضعیت لاستیک‌ها نیز می‌تواند راهنمای خوبی برای کشف ایرادات پنهان جلوبندی باشد. ساییدگی نامتقارن لاستیک‌ها از لبه‌های داخلی یا خارجی، نشان‌دهنده عدم تنظیم زوایای چرخ‌ها، خرابی قطعات تعلیق یا آسیب‌دیدگی شاسی است. تاریخ تولید لاستیک‌ها و عمق آج آن‌ها نیز باید مد نظر قرار گیرد، زیرا تعویض چهار حلقه لاستیک هزینه قابل توجهی دارد.
سیستم اگزوز خودرو نباید صدای ناهنجار یا نشتی گاز داشته باشد. پوسیدگی منبع اگزوز عقب در پژو ۲۰۶ بسیار شایع است. کاتالیزور خودرو نیز قطعه‌ای مصرفی است که معمولا پس از حدود صد هزار کیلومتر کارایی خود را از دست می‌دهد. گرفتگی شبکه کاتالیزور باعث افت شدید شتاب خودرو و افزایش مصرف سوخت می‌شود. بسیاری از مالکان کاتالیزور را خالی می‌کنند که این امر باعث افزایش آلایندگی، روشن شدن چراغ چک و ایجاد صدای زنگ‌دار از زیر موتور هنگام گاز دادن می‌شود.
اهمیت مراجعه به تعمیرگاه تخصصی
مجموعه این بررسی‌ها نشان می‌دهد که خرید پژو ۲۰۶ نیازمند دقت بالا و آگاهی از نقاط ضعف و قوت این خودرو است. بررسی‌های چشمی و تست رانندگی اولیه تنها بخشی از مسیر کارشناسی هستند. تایید نهایی سلامت خودرو باید در یک تعمیرگاه تخصصی خودرو و توسط کارشناسان مجرب انجام شود. مکانیک متخصص با استفاده از ابزارهای دقیق مانند دستگاه تست کمپرس موتور، گیج فشار روغن، دستگاه نشت‌یاب سیستم خنک‌کننده و دیاگ اورجینال می‌تواند ایراداتی را تشخیص دهد که به هیچ وجه با چشم غیرمسلح و بدون ابزار قابل شناسایی نیستند.
هزینه کارشناسی فنی در یک تعمیرگاه معتبر در برابر هزینه‌های گزاف تعمیر موتور یا گیربکس اتوماتیک، بسیار ناچیز است. در نهایت، با استفاده از این چک‌لیست و کمک گرفتن از افراد متخصص می‌توان خریدی ایمن، موفق و بدون دغدغه را در بازار خودروهای کارکرده تجربه کرد.
