چراغ قرمز روغن پشت آمپر روشن شد یا پشت چراغ قرمز چشمک می‌زند؟ صبحها از بالای موتور صدای تقتق می‌آید و چند ثانیه بعد آرام می‌شود؟ این‌ها می‌توانند از علائم خرابی پمپ روغن پژو باشند؛ ایرادی که اگر جدی گرفته نشود، در چند دقیقه موتور را از کار می‌اندازد. در این راهنما با زبان ساده توضیح می‌دهیم پمپ روغن چه کار میکند، نشانه‌های خرابی آن چیست و چطور آن را از ایرادهای ساده‌تری مثل کمبود روغن یا خرابی فشنگی روغن جدا کنید.
این مطلب برای پژو ۲۰۶، ۲۰۷، ۴۰۵، پارس و سمند با موتورهای TU3، TU5 و XU7 نوشته شده است. اگر هنوز درباره انتخاب روغن مطمئن نیستید، راهنمای انتخاب روغن موتور و فیلترهای پژو ۲۰۶ را هم بخوانید.
پمپ روغن پژو چیست و چرا این‌قدر مهم است؟
پمپ روغن یا اویل پمپ، روغن را از کارتل پایین موتور می‌کشد و با فشار به یاتاقان‌های میل‌لنگ، میل‌سوپاپ، تایپیتها و دیواره سیلندرها می‌رساند. در بسیاری از موتورهای پژو، از جمله خانواده TU، پمپ روغن داخل کارتل نصب شده و نیرویش را از میل‌لنگ می‌گیرد. یعنی تا وقتی موتور می‌چرخد، پمپ هم کار میکند.
روغن در موتور سه کار اصلی دارد: روان‌کاری قطعات متحرک، خنک کردن قطعاتی که آب به آن‌ها نمی‌رسد و شست‌وشوی ذرات ریز. اگر پمپ فشار کافی نسازد، هر سه کار مختل می‌شود. فلز روی فلز می‌ساید، دما بالا می‌رود و در بدترین حالت یاتاقان‌ها ذوب می‌شوند و موتور قفل میکند.
اجزای مسیر روغن‌رسانی
مسیر روغن از توری زیر پمپ شروع می‌شود. این توری که بعضی تعمیرکاران به آن «صافی کارتل» می‌گویند، ذرات درشت را می‌گیرد. بعد روغن از پمپ، شیر تنظیم فشار و فیلتر روغن عبور میکند و وارد کانال‌های بلوک و سرسیلندر می‌شود. یک فشنگی یا سوئیچ فشار روغن هم فشار را اندازه می‌گیرد و اگر کم شود، چراغ روغن را روشن میکند.
پس وقتی چراغ روغن روشن می‌شود، ایراد می‌تواند در هر کدام از این بخش‌ها باشد: روغن کم، توری گرفته، فیلتر بیکیفیت، فشنگی معیوب یا خود پمپ. خرابی پمپ معمولاً آخرین گزینه است، اما خطرناک‌ترین هم هست.
فرق چراغ فشار روغن با هشدار سطح روغن
چراغ قرمز به شکل روغن‌دان، هشدار فشار روغن است و یعنی روغن با فشار کافی در موتور جریان ندارد. در بعضی مدل‌ها هنگام باز کردن سوئیچ، سطح روغن هم روی صفحه آمپر نمایش داده می‌شود. هشدار سطح روغن فقط می‌گوید مقدار روغن کم است. هر دو مهم‌اند، اما روشن شدن چراغ قرمز فشار روغن در حین رانندگی، یک وضعیت اضطراری است.
۶ نشانه مهم از علائم خرابی پمپ روغن پژو
این نشانه‌ها را به ترتیب اهمیت آورده‌ایم. اگر حتی یکی از دو مورد اول را دارید، تا بررسی کامل، رانندگی را محدود کنید.
۱. روشن شدن یا چشمک زدن چراغ روغن
واضح‌ترین نشانه، روشن شدن چراغ روغن بعد از روشن شدن موتور است. در مراحل اولیه خرابی، چراغ فقط در دور آرام و موتور داغ، مثلاً پشت چراغ قرمز بعد از یک مسیر طولانی، چشمک می‌زند و با گاز دادن خاموش می‌شود. دلیلش این است که پمپ فرسوده در دور پایین و روغن رقیق‌شده از گرما، نمی‌تواند فشار کافی بسازد.
این وضعیت را عادی فرض نکنید. چراغی که امروز فقط پشت چراغ قرمز چشمک می‌زند، ممکن است چند هفته بعد در سرعت هم روشن بماند.
۲. صدای تقتق از بالای موتور در استارت سرد
وقتی موتور خاموش است، روغن به کارتل برمی‌گردد. پمپ سالم در یکی دو ثانیه اول روغن را دوباره به سرسیلندر می‌رساند. اگر پمپ ضعیف باشد، این زمان طولانی‌تر می‌شود و تایپیتها و اسبک‌ها چند ثانیه خشک کار میکنند. نتیجه، صدای تقتق یکنواخت از بالای موتور است که بعد از چند ثانیه یا چند دقیقه آرام می‌شود.
این صدا دلایل دیگری مثل روغن نامناسب یا تایپیت فرسوده هم دارد. اما اگر همراه با چراغ روغن باشد، احتمال ضعف پمپ بیشتر می‌شود.
۳. صدای کوبش سنگین از پایین موتور
اگر کمبود فشار مدتی ادامه داشته باشد، یاتاقان‌های میل‌لنگ و شاتون آسیب می‌بینند. صدای کوبش سنگین و عمیقی از پایین موتور می‌آید که با گاز دادن بلندتر می‌شود. این صدا معمولاً یعنی آسیب از مرحله هشدار گذشته و موتور به تعمیر اساسی نزدیک شده است.
با شنیدن این صدا، موتور را خاموش کنید و خودرو را با خودروبر به تعمیرگاه ببرید. هر کیلومتر رانندگی بیشتر، احتمال شکستن شاتون و آسیب به بلوک را بالا می‌برد.
۴. بالا رفتن دمای موتور بدون ایراد سیستم خنک‌کاری
روغن بخشی از گرمای پیستون‌ها و یاتاقان‌ها را با خود می‌برد. وقتی جریان روغن ضعیف شود، این قطعات داغ‌تر می‌شوند و دمای کلی موتور هم کمی بالا می‌رود. اگر فن، ترموستات و رادیاتور سالم‌اند ولی موتور گرم‌تر از قبل کار میکند، فشار روغن را هم بررسی کنید.
برای جدا کردن ایرادهای خنک‌کاری، راهنمای داغ کردن موتور پژو ۲۰۶ را ببینید.
۵. ذرات فلزی در روغن و فیلتر
هنگام تعویض روغن، به رنگ و ظاهر روغن تخلیه‌شده دقت کنید. براده‌های براق فلزی یا لایه نقره‌ای روی روغن، نشانه سایش داخلی است. دنده‌های پمپ روغن هم با فرسودگی براده تولید میکنند و این براده‌ها به یاتاقان‌ها می‌رسند. از تعویض‌روغنی بخواهید فیلتر قدیمی را باز کند یا روغن را روی یک ظرف روشن بریزد تا بهتر ببینید.
۶. صدای زوزه یا تقتق ریز از پایین موتور
پمپ روغن فرسوده یا زنجیر و چرخ‌دنده محرک آن، گاهی صدای زوزه یا تقتق ریز تولید میکند که با دور موتور بالا و پایین می‌رود. این صدا آرام‌تر از کوبش یاتاقان است و معمولاً با گوشی مکانیکی از زیر موتور شنیده می‌شود. تشخیص دقیق آن به تجربه تعمیرکار نیاز دارد.
تست و عیب‌یابی علائم خرابی پمپ روغن پژو
قبل از اینکه کارتل باز شود، چند تست ساده و ارزان علت را مشخص میکند. این تست‌ها را به ترتیب انجام دهید تا هزینه اضافه ندهید.
قدم اول: سطح و نوع روغن را چک کنید
خودرو را روی زمین صاف پارک کنید، چند دقیقه صبر کنید تا روغن به کارتل برگردد و گیج روغن را بیرون بکشید. سطح روغن باید بین دو علامت باشد. کمبود روغن رایج‌ترین دلیل روشن شدن چراغ است و رفع آن فقط چند دقیقه طول می‌کشد. اگر روغن خیلی رقیق، سیاه یا بنزینی است، تعویض آن را عقب نیندازید.
روغن با ویسکوزیته نامناسب هم فشار را پایین می‌آورد. برای شناخت گریدهای مناسب، مقاله مقایسه روغن موتور SN، SM و SL پژو ۲۰۶ را ببینید.
قدم دوم: فشنگی روغن را بررسی کنید
فشنگی یا سوئیچ فشار روغن قطعه ارزانی است که ممکن است خودش خراب شود و چراغ را بی‌دلیل روشن کند. سیم و سوکت آن هم گاهی با روغن آغشته یا قطع می‌شود. تعمیرکار با جدا کردن سیم یا تعویض آزمایشی فشنگی، این احتمال را رد میکند.
قدم سوم: فشار روغن را با گیج مکانیکی اندازه بگیرید
دقیق‌ترین تست، اندازه‌گیری فشار روغن با گیج مکانیکی است. تعمیرکار فشنگی را باز میکند، گیج را به جای آن می‌بندد و فشار را در دور آرام و دور بالا، در موتور سرد و گرم می‌خواند. اگر فشار از حد مجاز سازنده کمتر باشد، ایراد واقعی است و باید پیدا شود.
عدد استاندارد فشار به مدل موتور و دمای روغن بستگی دارد. از تعمیرکار بخواهید عدد استاندارد را از منبع فنی موتور به شما نشان دهد و با عدد اندازه‌گیری‌شده مقایسه کند.
قدم چهارم: بررسی توری کارتل و پمپ
اگر فشار پایین بود و روغن و فیلتر سالم بودند، کارتل باز می‌شود. گاهی توری زیر پمپ با لجن و تکه‌های واشر گرفته است و پمپ سالم نمی‌تواند روغن کافی بکشد. اگر توری تمیز بود، پمپ از نظر لقی دنده‌ها، سایش بدنه و فنر شیر فشارشکن بررسی می‌شود.
چرا پمپ روغن پژو خراب می‌شود؟
پمپ روغن در شرایط عادی عمر طولانی دارد، چون همیشه در روغن کار میکند. خرابی زودرس معمولاً یک دلیل مشخص دارد.
دیر تعویض کردن روغن و لجن‌گرفتگی
روغنی که بیش از حد کار کرده، غلیظ و پر از دوده می‌شود و در کارتل لجن می‌سازد. این لجن توری پمپ را می‌گیرد و پمپ مجبور می‌شود با مکش بیشتر کار کند. ذرات سخت داخل روغن کهنه هم دنده‌های پمپ را می‌سایند. برای شناخت زمان مناسب تعویض، راهنمای بهترین زمان تعویض روغن موتور پژو را بخوانید.
فیلتر روغن بیکیفیت
فیلتر تقلبی ممکن است کاغذ ضعیف یا شیر یک‌طرفه معیوب داشته باشد. در این حالت یا ذرات از فیلتر رد می‌شوند یا روغن بعد از خاموشی از مسیر خالی می‌شود و استارت‌های سرد خشک‌تر می‌شوند. فیلتر معتبر هزینه کمی در مقابل سلامت موتور دارد.
تکه‌های واشر و چسب در مسیر روغن
اگر در تعمیرات قبلی برای آب‌بندی کارتل یا درب سوپاپ از چسب زیادی استفاده شده باشد، تکه‌های چسب جدا می‌شوند و در توری پمپ جمع می‌شوند. این ایراد بعد از تعمیرهای غیراصولی زیاد دیده می‌شود.
رانندگی با روغن کم
وقتی سطح روغن کم است، در پیچ‌ها و ترمزهای شدید، دهانه مکش پمپ لحظه‌ای از روغن بیرون می‌آید و هوا می‌کشد. این مکش هوا هم به پمپ و هم به یاتاقان‌ها آسیب می‌زند. بازدید هفتگی گیج روغن، ساده‌ترین راه پیشگیری است.
جدول تشخیص سریع: پمپ روغن یا ایراد ساده‌تر؟
از این جدول برای حدس اولیه استفاده کنید. تشخیص نهایی همیشه با اندازه‌گیری فشار است.
| نشانه | علت احتمالی | اقدام |
|---|---|---|
| چراغ روغن و سطح روغن پایین | کمبود روغن یا نشتی | اضافه کردن روغن و پیدا کردن نشتی |
| چراغ روشن ولی موتور بی‌صدا و سطح روغن درست | فشنگی یا سیم آن | تست فشار و تعویض فشنگی |
| چشمک چراغ در دور آرام موتور داغ | پمپ فرسوده یا روغن رقیق | اندازه‌گیری فشار با گیج |
| تقتق بالای موتور در استارت سرد | روغن‌رسانی دیر یا تایپیت | بررسی روغن، فیلتر و فشار |
| کوبش سنگین از پایین موتور | آسیب یاتاقان | توقف و انتقال با خودروبر |
اگر نشانه‌های شما در چند ردیف جا می‌گیرد، احتمالاً ایراد از مراحل اولیه گذشته است. بهتر است خودرو را برای بررسی کامل به تعمیرگاه ببرید.
تعویض پمپ روغن؛ چه کارهایی همراه آن انجام می‌شود؟
برای تعویض پمپ روغن در پژوهای TU، کارتل باز می‌شود و پمپ از زیر بلوک جدا می‌شود. تعمیرکار معمولاً هم‌زمان توری را تمیز یا تعویض میکند، داخل کارتل را از لجن پاک میکند و واشر کارتل را نو می‌گذارد. اگر براده زیادی پیدا شود، یاتاقان‌ها هم باید بررسی شوند.
بعد از بستن پمپ نو، موتور با روغن و فیلتر نو پر می‌شود و فشار دوباره با گیج اندازه گرفته می‌شود. این مرحله آخر را حذف نکنید؛ تنها راه اطمینان از موفق بودن تعمیر است.
تعمیر موتور TU5 و TU3 در اتو سرویس نوریک
اگر علائم خرابی پمپ روغن پژو را در خودروی خود می‌بینید و موتور شما TU5 یا TU3 است، تعمیرگاه ما بررسی فشار روغن، تعویض پمپ و در صورت نیاز تعمیر موتور را انجام میدهد. هزینه دقیق فقط بعد از بررسی و اندازه‌گیری فشار مشخص می‌شود، چون ممکن است ایراد با یک فشنگی ساده حل شود یا به یاتاقان‌ها هم رسیده باشد.
نگهداری درست برای عمر بیشتر پمپ روغن
پیشگیری از خرابی پمپ روغن خیلی ارزان‌تر از تعمیر موتور است. این عادت‌ها را جدی بگیرید:
- روغن و فیلتر را طبق کارکرد توصیهشده یا زودتر در رانندگی شهری سنگین تعویض کنید.
- هر هفته یا قبل از سفر، گیج روغن را در موتور سرد چک کنید.
- از روغن با گرید مناسب موتور خود استفاده کنید، نه هر روغنی که در دسترس است.
- فیلتر روغن را از برند معتبر بخرید.
- بعد از استارت سرد، چند ثانیه صبر کنید و بعد با دور ملایم حرکت کنید.
- هر بار که چراغ روغن حتی لحظه‌ای روشن شد، آن را یادداشت کنید و به تعمیرکار بگویید.
نقش رانندگی شهری در کیفیت روغن
رانندگی کوتاه شهری، مثلاً چند کیلومتر تا محل کار، به موتور اجازه نمی‌دهد کاملاً گرم شود. در این حالت رطوبت و بنزین نسوخته وارد روغن می‌شوند و روغن زودتر خراب می‌شود. اگر بیشتر مسیرهای شما کوتاه است، فاصله تعویض روغن را کمتر بگیرید و هر چند وقت یک بار مسیر طولانی‌تری رانندگی کنید.
اشتباه‌های رایج درباره چراغ روغن
اشتباه اول این است که راننده فکر کند با اضافه کردن یک لیتر روغن، مشکل حل شده است. اگر روغن کم شده، باید بدانید کجا رفته است: نشتی از واشرها، سوختن روغن در موتور یا هر دو. بدون پیدا کردن علت، کمبود روغن دوباره تکرار می‌شود.
اشتباه دوم استفاده از روغن غلیظتر برای خاموش کردن چراغ است. روغن غلیظ ممکن است چراغ را موقتاً خاموش کند، اما در استارت سرد دیرتر به قطعات می‌رسد و سایش را بیشتر میکند. اشتباه سوم هم استفاده از مکمل‌های غلیظ‌کننده بازاری است که ایراد پمپ را پنهان میکنند ولی حل نمی‌کنند.
ارتباط پمپ روغن با تسمه تایم و قطعات دیگر
در بعضی تعمیرات بزرگ، مثل تعویض کاسه‌نمد جلوی میل‌لنگ یا سرویس تایم، تعمیرکار به بخش‌های نزدیک پمپ دسترسی پیدا میکند. اگر موتور کارکرد بالایی دارد و سابقه چراغ روغن داشته، در همین فرصت وضعیت روغن‌رسانی را هم بررسی کنید. برای آشنایی با سرویس تایم، مطلب تسمه تایم پژو ۲۰۶ را بخوانید.
تفاوت این ایراد در موتورهای TU3، TU5 و XU7
در پژو ۲۰۶ تیپ ۲ با موتور TU3، روغن‌رسانی ساده‌تر است و بیشتر شکایت‌ها به کمبود روغن، فشنگی و روغن کهنه برمی‌گردد. در موتور TU5 که در ۲۰۶ تیپ ۵، ۲۰۷ و برخی مدل‌های دیگر استفاده شده، دور موتور بالاتر و سرسیلندر شانزده‌سوپاپ است؛ پس کیفیت روغن و رسیدن سریع آن به سرسیلندر اهمیت بیشتری دارد.
در پژو ۴۰۵ و پارس با موتور XU7، مصرف روغن در موتورهای پرکارکرد بیشتر دیده می‌شود. اگر روغن موتور شما بین دو سرویس کم می‌شود، سطح آن را مرتب‌تر چک کنید. کمبود روغن در این موتورها زودتر از آنچه فکر می‌کنید چراغ را روشن میکند.
روشن شدن چراغ روغن بعد از تعویض روغن
اگر درست بعد از تعویض روغن چراغ روشن شد، اول به خود سرویس شک کنید. فیلتر نو ممکن است درست بسته نشده باشد یا واشر فیلتر قبلی روی بدنه مانده باشد و روغن نشت کند. گاهی هم روغن کمتر از مقدار لازم ریخته شده است. همان لحظه موتور را خاموش کنید و زیر خودرو را نگاه کنید.
یک نکته دیگر هم مهم است: فیلتر روغن نامرغوب یا نامتناسب با موتور، حتی اگر درست بسته شود، ممکن است جریان روغن را محدود کند. فیلتر را بر اساس مدل موتور و از برند معتبر انتخاب کنید و فاکتور سرویس را نگه دارید تا اگر ایرادی پیش آمد، بتوانید پیگیری کنید.
چراغ روغن هنگام ترمز یا پیچ تند
اگر چراغ فقط هنگام ترمز شدید یا پیچ‌های تند لحظه‌ای روشن می‌شود، معمولاً سطح روغن کم است. در این حرکات، روغن در کارتل به یک سمت می‌رود و دهانه مکش پمپ هوا می‌کشد. با رساندن سطح روغن به حد استاندارد، این حالت معمولاً برطرف می‌شود؛ اما باید علت کم شدن روغن را هم پیدا کنید.
سناریوهای واقعی از تعمیرگاه
سناریو اول: چراغ روغن پژو ۲۰۶ تیپ ۲ پشت چراغ قرمز چشمک می‌زند. سطح روغن درست است. با تعویض فشنگی روغن، چراغ خاموش می‌شود و گیج مکانیکی هم فشار سالم را تأیید میکند. هزینه این تعمیر خیلی کم بود.
سناریو دوم: پژو ۴۰۵ با روغن خیلی کهنه، صبحها صدای تقتق دارد و چراغ روغن در موتور داغ روشن می‌شود. بعد از باز کردن کارتل، توری پمپ با لجن گرفته است. تمیز کردن توری، تعویض روغن و فیلتر، فشار را به حالت عادی برمی‌گرداند.
سناریو سوم: پژو پارس با چراغ روغن روشن چند کیلومتر رانندگی کرده و حالا صدای کوبش از پایین موتور می‌آید. در این مورد پمپ فرسوده بوده و یاتاقان‌ها هم آسیب دیده‌اند. هزینه به‌مراتب بیشتر از حالتی است که راننده در لحظه اول توقف می‌کرد.
نتیجه این سناریوها درباره علائم خرابی پمپ روغن پژو
تفاوت هزینه این سه سناریو فقط به یک تصمیم برمی‌گردد: واکنش سریع به چراغ روغن. بسیاری از علائم خرابی پمپ روغن پژو اول با یک چشمک کوچک شروع می‌شوند. هر چه زودتر بررسی کنید، احتمال اینکه ایراد با یک قطعه ارزان حل شود بیشتر است.
جمع‌بندی
پمپ روغن قلب روغن‌رسانی موتور است. روشن یا چشمک زدن چراغ روغن، تقتق بالای موتور در استارت سرد، کوبش از پایین موتور، دمای بالاتر از معمول، براده در روغن و صدای زوزه از پایین موتور، مهم‌ترین نشانه‌های ایراد آن هستند. قبل از نتیجه‌گیری، سطح روغن، فشنگی و فشار روغن را بررسی کنید.
اگر چراغ روغن در حین رانندگی روشن ماند، توقف فوری بهترین تصمیم است. روغن و فیلتر باکیفیت و تعویض به‌موقع، ساده‌ترین راه برای سالم ماندن پمپ و موتور است. ویدئوهای آموزشی ما را هم در آپارات دنبال کنید.
برای دیدن تصویر کامل، از انواع و برندها تا جدول تطبیق با ۲۰۶، ۲۰۷، ۴۰۵، پارس و سمند، تعویض روغن پژو را بخوانید.
سوالات متداول درباره علائم خرابی پمپ روغن پژو
اگر چراغ روغن پژو روشن شد چه کنم؟
فوراً در جای امن توقف کنید و موتور را خاموش کنید. بعد از چند دقیقه سطح روغن را چک کنید و اگر سطح درست بود، برای بررسی فشار از امداد کمک بگیرید.
آیا روشن شدن چراغ روغن همیشه یعنی پمپ روغن خراب است؟
خیر. کمبود روغن، فشنگی معیوب، روغن نامناسب و توری گرفته هم چراغ را روشن میکنند. تشخیص قطعی با گیج فشار روغن است.
پمپ روغن پژو ۲۰۶ کجا قرار دارد؟
در موتورهای TU3 و TU5 پمپ روغن داخل کارتل نصب است و برای دسترسی به آن باید کارتل را باز کرد.
چرا موتور پژو صبحها صدای تقتق میدهد؟
اگر روغن دیر به سرسیلندر برسد، تایپیتها چند ثانیه خشک کار میکنند. روغن کهنه، فیلتر بیکیفیت یا پمپ ضعیف از دلایل رایج هستند.
آیا استفاده از روغن غلیظتر مشکل فشار روغن را حل میکند؟
ممکن است چراغ را موقتاً خاموش کند، اما علت را حل نمیکند و در استارت سرد سایش را بیشتر میکند. از گرید توصیهشده موتور استفاده کنید.
تعویض پمپ روغن پژو را کجا انجام دهم؟
اتو سرویس نوریک بررسی فشار روغن و تعمیر موتورهای TU5 و TU3 را انجام میدهد. برای هماهنگی با شماره 88636013 تماس بگیرید.
